အိမ်သာေတာ့ ဧည့်လာတယ်တဲ့၊ ဥေရာပ နိုင်ငံေတွဟာ ြကွယ်ဝ ချမ်းသာြကတယ်၊ လူမှုေရး အကူအညီ ေပးမှုေတွ ေကာင်းတယ်။
လူ့အခွင့်အေရး လား ? ေြပာမေန ပါနဲ့ ဗျာ ! ကမ္ဘာ့နံပါတ်(၁) ေလ၊ ဒီေတာ့ ဘယ်လို ပံုသဏ္ဍာန်နဲ့ ဥေရာပကို ေရာက်လာလာ မြပန်ချင် ြကေတာ့ဖူးေလ အဲဒီေတာ့ အြကံကုန် ဂဠုန် ဆားချက်ြပီး ေနထိုင်ခွင့် ြကိုးစား ြကတာေတွ ေြပာြပ ရဦးမယ်။
ဒီနည်းကေတာ့ ေနာ်ေဝ လာမယ့် သူဆီကုိ ေနာ်ေဝ နုိင်ငံသားြဖစ်ေနတဲ့ သူတေယာက်က ေခါ်စာပုိ့တာ ရရှိမှ လာလုိ့ရပါမယ်။ စပွန်ဆာလုိ့ ေခါ်တဲ့ အဲဒီေခါ်စာကုိ ေပးဖုိ့ကလဲ အဲဒီ ေပးမယ့်သူက တနှစ်ကုိ ပျမ်းမှျဝင်ေငွ ေနာ်ေဝ ခရုိနာေငွ ၂သိန်း ၂ေသာင်း ဝင်ေငွရှိတဲ့လူ ြဖစ်ရပါမယ်။ ြပီးေတာ့ အဲဒီလူမှာ အိမ်တုိ့ ကားတုိ့ ပုိင်ဆုိင်မှုများ ရှိခဲ့ရင် ပုိြပီးေကာင်းတယ်လုိ့ သိရပါတယ်။ အဲဒီ ေခါ်စာမှာ ေနာ်ေဝ ကုိ အလည် လာေရာက်မယ့်သူ အတွက် သွားေရး၊ လာေရး ခရီးစရိတ်။ စားေသာက်စရိတ် အားလုံး တာဝန်ယူပါမယ် ဆုိတဲ့ အေြကာင်းပါ ထည့်ေရးရတယ်လုိ့ သိရပါတယ်။
စပွန်ဆာနဲ့ အလည် ေရာက်လာြကတဲ့ သူေတွ ေနာက်ကွယ်မှာ လှို့ဝှက်ချက်ေတွ အများြကီး ရှိပါတယ်။ တချို့ကုိ ြမင်သာေအာင် နမူနာ ေြပာြပရရင် ….. တေလာက ကျွန်ေတာ်အသိ ထုိင်းအမျိုးသမီး တေယာက်ရဲ့ မိတ်ေဆွ ေနာ်ေဝ ကုိ အလည် ေရာက်လာပါတယ်။ သူက ေြပာြပ အကူညီေတာင်းတယ်။ သူ့ သူငယ်ချင်း ေနာ်ေဝမှာ ဆက်ေနချင်တယ် တဲ့။ အလုပ် အကုိင်ရနုိင်မလား? အဆက်အသွယ် ရှိရင်ေြပာပါ။ အလုပ်အကုိင်် ေပးနုိင်ရင် အလုပ်အကုိင် ရမယ်ဆုိရင် အလုပ်ကုိ အေြကာင်းြပြပီး ေနာ်ေဝမှာ ဆက်ေနခွင့် ရနုိင်မယ်တဲ့။
ြပီးေတာ့ အခု U.N.H.C.R အစီအစဉ် ြပန်လည်ေနရာချထားေရး နဲ့ ေရာက်လာြကတဲ့ ြမန်မာေတွက ေနာ်ေဝ နုိင်ငံသား ြဖစ်ခွင့် ရှိသလား ? တဲ့။ ရှိတယ်လုိ့ ြပန်ေြဖေတာ့ ဒါဆုိရင် ြမန်မာနဲ့ လက်ထပ်တဲ့ တြခား နုိင်ငံသားလည်း ေနာ်ေဝ နုိင်ငံသား ြဖစ်ခွင့် ရှိမှာဆုိေတာ့ သူ့ သူငယ်ချင်း ထုိင်း အမျိုးသမီးကုိ ဟန်ြပ လက်ထပ်ေပးလုိ့ ြဖစ်မယ့်သူရှိရင် ကူညီလုိ့ ရ-မရ ေမးပါ တယ်။ ထုိင်း နိုင်ငံမှာဆုိရင် ြမန်မာေတွဟာ ထုိင်း လူမျိုးေတွရဲ့ နုိင်ဖတ်ေတွပါ။ အများအားြဖင့် ထုိင်းေတွဆီမှာ အလုပ် လုပ်ြကရတာ ဆုိေတာ့ အလုပ်သမားပဲ ဆုိြပီး အလွန် အထင်ေသး တတ်ြကတာမျိုးပါ။ ေနာ်ေဝ ေရာက်တဲ့အထိ ြမန်မာေတွကုိ ထုိင်းေတွ က အထင်ေသးချင်တဲ့ စိတ်က မေပျာက်ချင် ေသးပါဘူး။ ဒါေြကာင့် ထုိင်းေတွက ြမန်မာဆုိရင် ေနာ်ေဝ ဘာလုိ့ ေရာက်ြကမှန်း မသိြကတဲ့သူ များသလုိ သူတုိ့ ထုိင်းလူမျိုးေတွလုိ ေနာ်ေဝ ကုိ အလုပ် လာလုပ်ြကတဲ့ ဧည့်နုိင်ငံသားေတွ။ ယာယီ အလည် လာြကတဲ့သူေတွ။ ေနာ်ေဝ လူမျိုးေတွကုိ လက်ထပ်ြပီး ေနခွင့်ရဖုိ့ ြကိုးစားြကတဲ့ သူေတွလုိ့ ြမင်တတ်ြကတာ များပါတယ်။ အခုေတာ့ ြမန်မာေတွက ေနာ်ေဝမှာ ေနခွင့်ရဖုိ့ ခုိင်ြပီး ၊ သူတုိ့ ထုိင်းေတွက ေနာ်ေဝမှာ ေနခွင့်ရဖုိ့ မခုိင်ေတာ့ အေြခအေနက သူတို့အြမင်နဲ့ ေြပာင်းြပန် ြဖစ်ေနပါြပီ။
ဒါေြကာင့် ေနာ်ေဝ ကုိေရာက်ေနတဲ့ ြမန်မာကုိ လက်ထပ်လုိက်ရင် ထုိင်းနုိင်ငံသူဟာ ေနာ်ေဝ နိုင်ငံသား ြဖစ်ခွင့်ရှိ-မရှိ သူတို့ ေမးတာပါ။ ထုိင်း အမျိုးသမီးေတွနဲ့ အိမ်ေထာင်ကျြပီး ေနတဲ့ြမန်မာ- ကျေနာ့ အထင် ၅- ေယာက် ေလာက်ရှိေနပါြပီ။ ြမန်မာေတွက ကုိယ့်စည်း ကုိယ့်ကမ်းနဲ့ အေနများြကြပီး ထုိင်းေတွနဲ့ လူမှုေရးအရ သိပ် မဆက်စပ် ြကေတာ့ သူေမးတာ အဖတ်တင်ြပီး အလုပ်မြဖစ်ပါဘူး။ ဒါနဲ့ ဗီဇာ သက်တမ်းကုန်ေတာ့ ထုိင်းကုိ ြပန်သွား ရရှာတာေပါ့။
အလားတူ ြဖစ်ရပ်မျိုး တြခား တြမို့မှာလည်း ေတွ့ရပါေသးတယ်။ ြဖစ်ရတာက ေတာင်အာဖရိက နုိင်ငံတခုက အမျိုးသမီး တေယာက် ေနာ်ေဝ ေကျာင်းသူနဲ့ အာဖရိက အလည်သွားရင်း ခင်ြပီး ေခါ်စာနဲ့ ေနာ်ေဝကုိ အလည် ေရာက်လာပါတယ်။ ၃လ ဗီဇာနဲ့ ဆုိပါေတာ့။ ၃လ ကုန်ေတာ့ ေနာက်ထပ် ၃လ ဗီဇာသက်တမ်း တုိးြပန်တယ်။ ၆လ ြပည့်ခါနီးေတာ့ မြပန်ချင်ေတာ့ဘူး။ ဒီေတာ့ ဆင်ြကံ ြကံြပီး ဉာဏ်ထုတ်ေတာ် မူရှာတယ်။ ေနာ်ေဝ အမျိုးသမီးက အြကံေပးတယ်။ ယာယီ ဟန်ြပလက်ထပ်မယ့် သူရှိရင်ေနလုိ့ ရမယ်ေပါ့။ ဒီေတာ့ သူ ေနာ်ေဝ နိုင်ငံထဲမှာ ေနခွင့်ရေနတဲ့ သူနဲ့ ဟန်ြပ လက်ထပ်ဖုိ့ လူရှာတယ်။ ဘယ်မှ မရေတာ့ ေနာက်ဆုံး သူတုိ့နဲ့ ခင်တဲ့ ြမန်မာေတွဆီ အကူအညီ ယူဖုိ့ ေရာက်လာပါတယ်။ ြမန်မာေတွက သိတယ် မဟုတ်လား။ မိသားစုနဲ့ ေနြကတာ ဆုိေတာ့ ဒါမျိုးကုိ မိဘေတွ မသိပဲ မလုပ်ချင်ြက-မလုပ်ရဲြကဘူး။ ြပီးေတာ့ အဲလုိ ဟာမျိုးကုိ လုပ်ေလ့၊ လုပ်ထ လဲ မရှိြကေတာ့ ြငင်းလုိက်ြကတယ်လုိ့ သိရတယ်။ ေနာက်ဆုံး သူလဲပဲ အာဖရိက မိခင်နုိင်ငံကုိ တပ်ေခါက် ြပန် သွားရရှာတယ်။
ပါကစ္စတန်တုိ့၊ အီရန်၊ အီရတ်တုိ့ စတဲ့ နုိင်ငံေတွကေတာ့ ေနာ်ေဝကုိ အလည်အပတ် ဗီဇာနဲ့ ေရာက်လာြကြပီး ေနာ်ေဝေရာက်မှ အလုပ်အကုိင် အဆက်အသွယ်ေတွနဲ့ အလုပ် ဆက်လုပ်ြကြပီး မြပန်ပဲ ေနြကတာ ရှိတယ်လုိ့ သိရပါတယ်။ တခုရှိတာက ဒီ ပါဂီ ကုလားတုိ့၊ အီရန် နဲ့ အီရတ် အာေရဗီယန်း ေတွက ေနာ်ေဝ နုိင်ငံထဲ ေရာက်ေနြကတာ တချို့က အနှစ် ၃၀ေလာက် ရှိေနြကြပီ။ ေနာ်ေဝနုိ်င်ငံမှာ အစုိးရ ဝန်ထမ်းေတွ ြဖစ်ရုံမကပဲ တချို့က ရဲဝန်ထမ်းေတွ စစ်သားေတွ ြဖစ်သူြဖစ်ြက။ တချို့ြကြပန်ေတာ့ ဆရာဝန်ေတွ ြဖစ်သူြဖစ်ြက - လွှတ်ေတာ် အမတ်ေတာင် ြဖစ်နှင့်တဲ့သူ ရှိေနြပီေလ။ ြပီးေတာ့ သူတုိ့က ြကာြပီဆိုေတာ့ ေနာ်ေဝ ဥပေဒကုိ ေြကညက်နားလည် ေနြကြပီး စားေသာက်ဆုိင်တုိ့၊ ကုန်စုံဆုိင်တုိ့ ေထာင်ကာ စီးပွါးေရးကုိယ်ပုိင် လုပ်ငန်းေတွ လုပ်နှင့်ေနြကြပီ။ ဒီေတာ့ သူ့ လူမျိုး တေယာက် ေရာက်လာြပီဆုိရင် ဘယ်ဆုိင်မှာ ြဖစ်ြဖစ် အလုပ် တေနရာေတာ့ ရြကတာ များတယ်လုိ့ သိရတယ်။ ေနာက်ေတာ့ အမျိုးသား လူငယ်တွက ေနာ်ေဝသူ မိန်းကေလးေတွကုိ ဖန်တီးြပီး လက်ထပ်ြက။ အမျိုးသမီးေတွ ကေတာ့ သူတုိ့ လူမျိုးအချင်းချင်း အဆက်အစပ်ေတွ ရြပီး လက်ထပ်ြကနဲ့ ေနာ်ေဝနုိင်ငံထဲမှာ အဆင်ေြပ သွားြကတာလဲ ဒုနဲ့ ေဒး ြမင်ြက ရပါတယ်။
ကျွန်ေတာ်တုိ့ ြမန်မာေတွ ကေတာ့ ေနာ်ေဝကို အစုလိုက်အြပံုလိုက် ေရာက်တာ ၅နှစ် ဝန်းကျင်ခန့် အများအားြဖင့် ရှိြကေလေတာ့ အခုမှ ကုိယ်ပုိင်လုပ်ငန်း ေထာင်ဖုိ့ အြကံဉာဏ် ယူေနြက တုိင်ပင်ေနြကဆဲ။ ြပီးေတာ့ ေနာ်ေဝ နိုင်ငံထဲမှာ အလုပ်အကုိင်ေတွ ရဖုိ့ြကိုးစား ေဆာင်ရွက် ေနြကဆဲပါ။ အဲ-- ေနာင် အနှစ်၂၀ မျုိး ၃၀မျိုး ြဖစ်လာြပီ ဆုိရင်ေတာ့ ြမန်မာေတွလည်း ကုိယ်ပုိင်လုပ်ငန်းေတွ ထူေထာင်နုိင်တဲ့ သူေတွ ရှိလာြကမှာပါ၊ ဒီေတာ့ အလည်အပတ် လာရင်းက အလုပ်လုပ်ခွင့် ေနထုိင်ခွင့်ေတွ ရေအာင် ဖန်တီးနိုင်ြကမယ်လုိ့ ေမှျာ်လင့် ြမင်ေယာင် မိပါတယ်။
ေနာ်ေဝနိုင်ငံကုိ ဘယ်လုိ လာလုိ့ရသလဲ ဆုိတာ လူအများ သိချင်ြကမယ် ထင်ပါတယ်။သူ့မှာ ကန့်သတ်ချက် ေတွ ရှိပါတယ်။ ေနာ်ေဝ မှာမှ မဟုတ်၊ ဘယ်နိုင်ငံမှာ မဆုိ သူ့နိုင်ငံ အချုပ်အြခာ အာဏာ ပိုင်ဆိုင်မှုအရ ကန့်သတ်ချက် ေတွက ရှိေနမှာပါ။ ေနာ်ေဝနုိင်ငံကုိ လက်ရှိ ထင်သာြမင်သာ ဝင်ေရာက်လာေနတဲ့ နည်းေတွ ကေတာ့ …..
- ေနာ်ေဝ နုိင်ငံသားေတွနဲ့ လက်ထပ်ြပီး ေရာက်လာတဲ့နည်း
- မိသားစု ြပန်လည် ေပါင်းစည်းေနထုိင်ခွင့် နဲ့ ေရာက်လာတဲ့နည်း
- အလည်အပတ် ဗီဇာနဲ့ ေရာက်လာတဲ့နည်း
- ြပည်ပနုိင်ငံ တခုကေန တရားမဝင် ဝင်ေရာက်လာြပီး ခုိလှုံခွင့် ေတာင်းခံတဲ့နည်း
- ကုလသမဂ္ဂ ဒုက္ခသည်များ ကူညီေစာင့်ေရှာက် ေနရာချထားမှု အစီအစီအစဉ်နဲ့ ေရာက်လာတဲ့နည်း
- တရားဝင် ဝင်ေရာက်လာြပီး Work Permit အလုပ်လုပ်ခွင့်နဲ့ ေရာက်လာတဲ့နည်း
- ပညာေတာ်သင် အေနနဲ့ ေရာက်လာတဲ့နည်း ေတွပါ။
ေနာ်ေဝနုိင်ငံသူ၊ နုိင်ငံသားေတွနဲ့ လက်ထပ်ြပီးေတာ့ ေရာက်လာတဲ့ သူေတွကေတာ့ ေနာ်ေဝမှာ အများဆုံးြဖစ် ပါတယ်။ ေနာ်ေဝနိုင်ငံသား အေတာ် များများဟာ ြပည်ပ အာရှနုိင်ငံသူေတွနဲ့ လက်ထပ်တာ အေတာ်များ ပါ တယ်။ ကျေနာ်ေနတဲ့ ြမို့ေလးမှာ ဆုိရင် အာရှနုိင်ငံေတွက လက်ထပ်ြပီး ေရာက်လာတဲ့ ထုိင်းနုိင်ငံသူ၊ ဖိလစ် ပုိင်သူေတွ အေတာ်ကုိ များပါတယ်။ ထုိင်း အမျိုးသမီးေတွ ကေတာ့ အများဆုံးေပါ့။ လက်ထပ်တယ် ဆုိတဲ့ေနရာ မှာ ထုိင်း အမျိုးသမီးေတွက ငယ်ရွယ်သူေတွ အြဖစ်များြပီး ေနာ်ေဝ နုိင်ငံသားေတွ ဘက်ကေတာ့ အသက်ြကီး သူေတွ များြကပါတယ်။ အာဖရိက နုိင်ငံသူေတွ၊ အေမရိကန်နဲ့ ဥေရာပ(ရုရှား၊ ပုိလန်၊ဂရိ စတဲ့) တြခားနုိင်ငံ သူေတွလည်း ရှိြကပါတယ်။ တချို့ ြပည်ပ နုိင်ငံသားေတွနဲ့ ေနာ်ေဝ နိုင်ငံသူေတွနဲ့ လက်ထပ် တာလည်း ရှိပါတယ်။ အမျိုးသားေတွ ေလာက်ေတာ့ မများြကဘူး။
လက်ထပ်ြပီး ေနာ်ေဝ ေရာက်လာရုံနဲ့ေတာ့ ေနာ်ေဝနုိင်ငံထဲ ေနခွင့်ရြပီး ေနာ်ေဝနိုင်ငံသား မြဖစ်သွားနုိင်ပါဘူး။ သူ့မှာ ကန့်သတ်ထားတာက ေနာ်ေဝ နိုင်ငံသူ နုိင်ငံသားနဲ့ လက်ထပ်သူဟာ (၃)နှစ်အတွင်း ကွဲခွင့်မရှိဘူး။ တကယ်လုိ့များ ကွဲခဲ့မယ်ဆုိရင် အြမဲတမ်း ေနထုိင်ခွင့် မရဘဲ ြပန် နှင်ထုတ်ခံရပါတယ်။ ကွျန်ေတာ်အသိ ထုိင်း အမျိုးသမီး တေယာက်ဆုိရင် ေနာ်ေဝ ေရာက်လာြပီးေတာ့ တနှစ်ခွဲေလာက်မှာ အိမ်ေထာင် ကွဲသွားပါတယ်။ ဒီေတာ့ ထုိင်းအမျိုးသမီးက ဆက်ေနထိုင်ခွင့်ရဖို့ သက်ဆုိင်ရာကုိ လက်ရှိတက်ေနတဲ့ ေနာ်ေဝ ဘာသာစကား သင်တန်းေကျာင်းက အတန်းပုိင် ဆရာမကုိ ေြပာြပ၊ ြပီးေတာ့ ေကျာင်းအုပ်ြကီး ဆီေရာက်၊ ေကျာင်းအုပ်ြကီးကမှ တဆင့် ကွန်ြမူးနာရုံး လုိ့ ေခါ်တဲ့ (Gjøvik) ြမို့နယ်က အုပ်ချုပ်ေရးရုံးကုိ အမှုက ေရာက်သွား တယ်။ ြမို့နယ် အုပ်ချုပ်ေရးမှူးက သူ့ကုိ ေနစရာ အိမ်ခန်း စီစဉ်ေပးြပီး ကွန်တက်ပါစင်လုိ့ ေခါ်တဲ့ ဆက်သွယ်ေရးမှူး တေယာက် ခန့်ေပးပါတယ်။ အဲဒီ ဆက်သွယ်ေရးမှူး ကမှ သူမကုိ ရုိင်ဖုိ့(Raufoss)လုိ့ ေခါ်တဲ့ ြမို့ေလးက စက်မှုဇုံ တခုက စက်ရုံမှာ အလုပ်ရှာေပးတယ်၊ အလုပ်ရှိေတာ့ ယာယီေနထိုင်ခွင့် ရသွားတယ်ေလ။
ေနာ်ေဝမှာက သူ့နုိင်ငံထဲ ဝင်လာသူမှန်သမှျ ယူဒီအုိင် လုိ့ေခါ်တဲ့ လူဝင်မှုြကီးြကပ်ေရးနဲ့ အပုိင် ရဲစခန်းက ဗီဇာသက်တမ်းကုိ အြမဲ ေစာင့်ြကည့် စစ်ေဆးေနတယ်။ ဗီဇာသက်တမ်း ကုန်ခါနီးရင် သတိေပးစာ ေရာက်လာ ေလ့ရှိတယ်။ ေရရှည်ေနခွင့် ရတဲ့သူေတွဆုိရင် တနှစ်တခါ သက်တမ်း တုိးရတယ်။ ၃ နှစ်ြပည့်ရင် အြမဲတမ်း ေန ထုိင်ခွင့်ဆုိတာ ေလှျာက်ရပါတယ်။ အဲ အခုန ထုိင်းအမျိုးသမီးက ၃ နှစ်ြပည့်လုိ့ ေနထုိင်ခွင့် သွားတင်ေတာ့ သူက ေနာ်ေဝ နုိင်ငံသားနဲ့ ကွာရှင်း လုိက်ြပီဆုိေတာ့ ေနာ်ေဝနုိင်ငံရဲ့ ြပည်ပ နုိင်ငံသား ြဖစ်သွားြပီေလ။ ယူဒီအုိင်ရုံးက သူ့ကုိ ေနထုိင်ခွင့် ြငင်းပယ် ခံလုိက်ရတယ်။ ဒီေတာ့ သူ ေနာ်ေဝကေန ထုိင်းကုိ ြပန်သွားရတယ်။ ဒါေပမယ့် သူလုပ်တဲ့ စက်ရုံက သူမကုိ ဆက်ြပီးလက်ခံတယ် ဆုိရင် ၃-လ ဗီဇာနဲ့ဝင်လာ။ အလုပ် လုပ်။ ၃-လ ြပည့်လုိ့ရှိရင် ေနာက်ထပ် ၃လ ထပ်တင်။ ဆက် အလုပ်-လုပ်။ ၆ လြပည့်ရင် ေနာ်ေဝနုိင်ငံထဲက ြပန်ထွက် စံနစ်နဲ့ အလုပ် လာလုပ်ခွင့် ရတယ်လုိ့ သိရပါတယ်။
တြခား အသက် ၁၈ နှစ်အရွယ် ထုိင်း အမျိုးသမီးငယ် တေယာက်ကေတာ့ ၃လနဲ့ အိမ်ေထာင်ကွဲြပီး ြပန် သွားတာလဲ ရှိတယ်။ အေြကာင်းက သူမ လက်ထပ်ထားတဲ့ သူက အသက် အလွန်ကွာြခားြပီး အိမ်ေထာင်ြကီး နဲ့ သား၊ သမီးေတွက သူမထက် အသက်ေတွြကီးြကေတာ့ လူမှုဆက်ဆံေရး အခက်အခဲ ြပဿနာေြကာင့်လုိ့ သိရပါတယ်။ ခက်တာ တခုက သူတုိ့ အိမ်ေထာင်သက်တမ်းမှာ ကေလး မထွန်းကား ခဲ့ဘူး။ ကေလးရြပီးလုိ့ ြဖစ်ေစ၊ ၃ နှစ် ေကျာ်ြပီးမှ အိမ်ေထာင်ကွဲလုိ့ အြမဲေနခွင့်ရသွားတဲ့ ထုိင်းအမျိုးသမီးေတွ ဆက်ြပီး ေနခွင့်ရ။ အလုပ် လုပ်ခွင့်ရ ေနတဲ့ ထုိင်း အမျိုးသမီးေတွလည်း ေတွ့ရပါတယ်။
ေနာ်ေဝ နုိင်ငံသား ြဖစ်ခွင့်ရသွားတဲ့ ြမန်မာတုိ့၊ ဗီယက်နမ်တုိ့၊ ပါကစ္စတန်တုိ့က သူေတွလည်းသူတုိ့ ဌာေန နုိင် ငံကုိ ြပန်ြပီး လက်ထပ် ၊ ြပီးေတာ့ ေနာ်ေဝ ကုိေခါ်လာြကတာလည်း ရှိတယ်။ လက်ထပ်ြပီးတာနဲ့ ချက်ချင်းေခါ်လုိ့ မရဘူး။ လက်ထပ်စာချုပ်ြပြပီး ယူဒီအုိင်ရုံးလုိ့ ေခါ်တဲ့ လူဝင်မှုြကီးြကပ်ေရးရုံးကုိ အိမ်ေထာင်ဘက် ေခါ်ခွင့် မိသားစု ြပန်လည်ေပါင်းစည်း ေရးဆုိတာ တင်ရပါတယ်။ အဲဒီနည်းြကြပန်ေတာ့ လက်ထပ်မယ့် ေနာ်ေဝ နုိင်ငံသားြဖစ်ြပီးသူက ဝင်ေငွရှိတဲ့ အလုပ်အကုိင်ရှိေြကာင်း ြပရ မယ်။ အလုပ်ဆုိတာမှာလဲ ြကုံရာကျပန်း မဟုတ်ရဘူး။ တနှစ်ကုိ ေနာ်ေ၀ေငွ ၂သိန်း ၂ ေသာင်း ဝင်ေငွ ရှိရမယ်။ ဘဏ်မှာ ေနာ်ေဝ ေငွတသိန်းထက်မနည်း စုေဆာင်းထားတာ ြပနုိင်ရမယ်။ အိမ်တုိ့ ကားတုိ့ စတဲ့ တြခား ပုိင်ဆုိင်မှုေတွ ြပနုိင်ရင် ယူဒီအုိင်ရုံးက လက်ထပ် ထားသူကုိ အြမန် ေခါ်ခွင့်ရတယ်လုိ့ သိရပါတယ်။
တချုိ့ အာဖရိက က ေရာက်လာတဲ့ သူတချို့ေတွက လက်ထပ်ထားြပီး ေခါ်လာြပီး ကွာရှင်းလုိက်-ေနာက်တ ေယာက် လက်ထပ်ြပီး ြပန်ေခါ်လာလုိက် လုပ်ြကလုိ့ ေနာက်ပုိင်း ြပည်ပနုိင်ငံသူေတွနဲ့ လက်ထပ်ေခါ်ယူခွင့် ဥပေဒေတွ ြပင်ဆင်တုိးချဲ့ သတ်မှတ်လာရတယ်လုိ့ တချို့ကလဲ ဆုိြကပါတယ်။ ေနာ်ေဝနိုင်ငံက သူ့ဥပေဒမှာ တလင် တမယား စနစ် ြပဌာန်းထားတယ်။ မယား အများြကီး လက်ထပ်ခွင့်မရှိပါဘူး။ မူဆလင်ဘာသာမှာ မယား ၄-ေယာက် လပ်ထပ်ခွင့်ရှိတယ်လုိ့ ဆုိတယ်။ အဲဒီေတာ့ သူက မယားတေယာက်သာ အတည်ြပခွင့်ြပုြပီး သူနဲ့ေပါက်ဖွါးလာတဲ့ မိသားစုဝင် သားသမီးေတွသာ ေခါ်ခွင့်ရှိကာ ကျန်မယား ၃ ေယာက်နဲ့ မိသားစု ဝင်ေတွကုိ ေခါ်ယူခွင့် မေပးပါဘူး။ ေနာ်ေဝနုိင်ငံက လူ့အခွင့်အေရး အြပည့်ရှိတယ် ဆုိေပမယ့် သူ့မှာ ကန့်သတ်ထားတဲ့ စည်းကမ်းနဲ့ညီမှ ေနာ်ေဝ မှာေနခွင့် ရြကမှာ ြဖစ်ပါတယ်။
မိသားစု ြပန်လည် ေပါင်းစည်းေရးနဲ့ ေရာက်လာတဲ့နည်း ဒီနည်းကေတာ့ ေနာ်ေဝနုိင်ငံကုိ အေြကာင်း အမျိုးမျိုးေြကာင့် ေနာ်ေဝနုိင်ငံထဲကုိ တရားဝင် ေရာက်ေနြကြပီး မိခင်နုိင်ငံ မှာ မိသားစုဝင်ေတွ ကျန်ခဲ့ရင်၊ ဒါမှမဟုတ် တြခားနုိင်ငံ တခုခုမှာ မိသားစုဝင်ေတွ ရှိေနရင် မိသားစု တစုတစည်းတည်း ေနထုိင်ခွင့် လူ့အခွင့်အေရး အရ ေတာင်းဆိုေနထိုင်ခွင့် မျိုးကုိ ဆုိလုိတာပါ။ သိြကတယ်မုိ့လား။ ေနာ်ေဝနုိင်ငံက လူ့အခွင့်အေရး အရ ေရှ့တန်း ေရာက်ေနတဲ့ နုိင်ငံဆုိေတာ့ လူသား အခွင့်အေရးကုိ ေရှ့တန်း တင်ထားေလေတာ့ လူတေေယာက် ရပုိင်ခွင့်ရှိတဲ့ အရာ မှန်သမှျ တရားဥပေဒ ေဘာင်နဲ့ညီရင် တင်ြပေတာင်းဆုိခွင ့်ရှိတာကုိ ေြပာတာပါ။
မိသားစု ြပန်လည်ေပါင်းစည်းခွင့် ဆုိတဲ့ေနရာမှာ မိမိ ဒုက္ခသည်အြဖစ် ေလှျာက်ထားစဉ်က မိသားစု ဇနီး မယား၊ သားသမီးရှိရင် ကုိယ်ေရး ရာဇဝင်မှာ ထည့်ေရးထားသူေတွ ြဖစ်ရပါမယ်။ ေမွးစား သားသမီးပါ ထည့်ေရးခဲ့ရင် အဲဒီေမွးစား သားသမီးပါ မိသားစု ြပန်လည်ေပါင်းစည်းေရး နဲ့ ေခါ်ယူခွင့်ရှိပါတယ်။ ကုိယ်ေရး ရာဇဝင်ထဲမှာ မပါတဲ့သူ ဆုိရင် မိသားစု ြပန်လည်ေပါင်းစည်းေရးနဲ့ ေခါ်ခွင့် မရဘူးလုိ့ သိရပါတယ်။ သားသမီး က ကုိယ်ေရး ရာဇဝင်မှာ ထည့်ေရးထားေပမယ့် ြပန်ေခါ်စာ တင်တဲ့အချိန်မှာ အသက် ၁၈ နှစ်ေကျာ်သွားရင် ေခါ်ခွင့် မရှိေတာ့ပဲ သီးြခား ဒုက္ခသည် ြပန်ေလှျာက်ရြပီး ယူအင်ရုံးက ဒုက္ခသည် အြဖစ်အသိ အမှတ်ြပုေအာင် လက်မှတ်ရမှ ကုိယ်ေနတဲ့ နုိင်ငံကုိ အတူေနခွင့် ေတာင်းခံရပါတယ်။ ညီအကုိ၊ ေမာင်နှမေတွ ဆုိရင်လည်း မိမိလုပ်စာကုိ မှီခုိေနရသူ ြဖစ်ြပီး မသန်မစွမ်း ြဖစ်ေနရင် မိသားစု ြပန်လည် ေပါင်းစည်းေရးနဲ့ ေခါ်လုိ့ရတယ်လုိ့လဲ သိရပါတယ်။
တချို့ကေတာ့ မိဘဆုိရင် အသက် ၆၀ ေကျာ် ေနရင်ေခါ်ခွင့် ရှိတယ်လုိ့ သိရပါတယ်။ လက်ေတွ့မှာေတာ့ မိဘ ေတွနဲ့ ညီအကုိေမာင်နှမေတွ ြပန်လည်ေပါင်းစည်းခွင့် ေလှျာက်တာ မေတွ့ရေသးပဲ၊ ဇနီး၊ သားသမီးေတွနဲ့ ြပန်လည် ေပါင်းစည်းခွင့် ေလှျာက်ြက၊ ေရာက်လာြကတာ များပါတယ်။ ကျေနာ့မိတ်ေဆွ တေယာက် ကေတာ့ အသက် ၁၄ နှစ်နဲ့ ေရာက်လာြပီး သူ့မိဘေတွကုိ သူ့အတွက် အုပ်ထိန်းဖုိ့ အတူေနခွင့်၊ မိသားစု ြပန်လည် ေပါင်းစည်းေရး ေလှျာက်တာ မိဘ နှစ်ေယာက်လုံး ေနာ်ေဝ ကုိေနခွင့် ရသွားတာရှိပါတယ်။
ကျေနာ်တုိ့ ေနတဲ့ ြမို့ေလးမှာ ကျေနာ့ မိတ်ေဆွ ြမန်မာတေယာက် ြဖစ်ပုံကုိ နမူနာ အြဖစ်ေြပာြပပါ့မယ်။ သူက ြမန်မာနုိ်င်ငံမှာ နုိင်ငံေရး လှုပ်ရှားမှုေြကာင့် ေထာင် နှစ်ြကိမ် ကျခဲ့သူပါ။ အေြပး မေကာင်းယင် တတိယ အြကိမ်ေြမာက်မှာ အကုိင်းအြကီးြကီး နားြပီး ဂုိေထာင်ထဲ ြပန်ေရာက်ရမယ့် အေြခအေနြဖစ် ေနတာေြကာင့် ထုိင်းကုိ ၂၀၀၀ ခုနှစ် စက်တင်ဘာေလာက်မှာ ေရာက်လာခဲ့တာ တဲ့။ သူ့မှာ ဇနီးနဲ့ သားသမီးေတွ ြမန်မာ ြပည်ထဲမှာ ကျန်ခဲ့ပါတယ်။သူ-ထုိင်းမှာ ြကုံရာကျဘမ်း လှုပ်ရှားရင်း ကေန ယူအင်အိချ်စီအာ မှာ ဒုက္ခသည်အြဖစ် ေလှျာက်ထား ရာက ဒုက္ခသည်အြဖစ် အသိအမှတ်ြပုခံရြပီး ေနာ်ေဝကုိ ေရာက်လာခဲ့သူပါ။ သူ့မှာမိသားစု ေနာ်ေဝကုိ သူနဲ့အတူ ပါမလာ ခဲ့ပါဘူး။
ေနာက်ေတာ့ သူ ကွန်ြမူးနာ ရုံးလုိ့ေခါ်တဲ့ ြမို့နယ် အုပ်ချုပ်ေရးရုံးမှာ မိသားစု နဲ့ ြပန်လည်ေပါင်းစည်း ေနထုိင်ခွင့် တင်တယ်။ ကွန်ြမူးနာ ရုံးက ရဲစခန်းနဲ့ ယူဒီအုိင်ရုံး လုိ့ေခါ်တဲ့ လူဝင်မှုြကီးြကပ် ေရးရုံးကုိ ထပ်တင်ပါ တယ်။ ရှစ်လ(၈-လ) အြကာမှာ သူ့ေလှျာက်လွှာကုိ ယူဒီအုိင်ရုံးက ပယ်ချတဲ့ စာေရာက်လာ ပါတယ်။ ေနာက်သူ ထပ်တင်တယ်။ ြပန်ပယ်ချ ြပန်ပါတယ်။ သူ ဘယ်လုိြဖစ်ရတာလဲဆုိတာ သိရေအာင်သူက သက်ဆုိင်ရာကုိ ကူညီဖုိ့ ထပ်တင်ြပေတာ့ ကွန်ြမူနာရုံးက သူ့ကုိ ေရှ့ေန ငှားေပးတယ်။ အေြကာင်းကေတာ့ ြမို့နယ် အုပ်ချုပ်ေရး ရုံးက ေနာ်ေဝ ဥပေဒကုိ သူတုိ့ မကျွမ်းကျင်တဲ့ အတွက် ေရှ့ေနငှားရတာ ြဖစ်ေြကာင်း၊ ဒီအတွက် ကုန်ကျစရိတ် ကုိလည်း ကွန်ြမူးနာရုံးက ေပးမှာ ြဖစ်ေြကာင်း ရှင်းြပပါတယ်။ ေနာက်ေတာ့ ကွန်ြမူးနာရုံးက သူ့ရဲ့ ကွန်တက်ပါဆင်လုိ့ ေခါ်တဲ့ ဆက်သွယ်ေရး အရာရှိရယ်၊ ြမန်မာစကား ြပန်ရယ်၊ သူရယ် ေရှ့ေနရုံးခန်းကုိ သွားြကတယ်။ ေရှ့ေနကုိ ြဖစ်စဉ်ကို ေြပာြပပါတယ်။ အဲဒီကျမှ ေရှ့ေနက ေလှျာက်လွှာ အပယ်ခံရြခင်း ြဖစ်ပုံကုိ ဥပေဒအရ ဒီလုိရှင်းြပ ပါတယ်။
ခင်ဗျားက ေနာ်ေဝနုိင်ငံထဲမှာ ေရာက်ေနေတာ့ ြမန်မာနုိင်ငံက ဒုက္ခကုိ မခံစားရေတာ့ဘူးတဲ့။ ဒီေတာ့ ေနာ်ေဝ ထဲမှာ ေရာက်ေနတဲ့သူက မိသားစု ြပန်လည်ေပါင်းစည်းခွင့် မရှိဘူး။ ြမန်မာြပည်ထဲမှာ ကျန်ခဲ့တဲ့ မိသားစုဝင် က ေနာ်ေဝ အစုိးရဆီမှာ မိသားစု ြပန်လည်ေပါင်းစည်း ခွင့်ေလှျာက်မှ တရားဝင် မှာတဲ့။ ဒီေတာ့ မိသားစုဝင် တဦးဦးကုိ ြမန်မာြပည်ထဲကေန ေနာ်ေဝ ယူဒီအုိင်ရုံးကုိ တုိက်ရုိက်ြဖစ်ေစ၊ ထုိင်း နုိင်ငံမှာရှိတဲ့ ေနာ်ေဝ သံရုံးကုိ ြဖစ်ေစ လာေရာက် ေလှျာက်လွှာ တင်ရမယ်။ ေနာ်ေဝ အစုိးရရဲ့ ယူဒီအုိင်ရုံးက အေြကာင်းြပန်စာ ရရင် ေနာ်ေဝကုိ မိသားစု ြပန်လည် ေပါင်းစည်းေနထုိင်ခွင့် ရမှာလုိ့ ရှင်းြပပါတယ်။
ခက်တာက ြမန်မာနုိင်ငံ ထဲကေန ေနာ်ေဝနုိင်ငံကုိ စာပုိ့ရင် အများသိြကတဲ့ အတုိင်း စာက မေရာက်ဖုိ့က များပါတယ်။ ဒီလုိြဖစ်ေနတာကုိ ေရှ့ေနကုိ ြပန်ရှင်းြပေတာ့ မိသားစုကုိ ထုိင်းနုိင်ငံဆီ တရားဝင် ပတ်စပုိ့တ် နဲ့ ထွက်လာခုိင်းြပီး ထုိင်းမှာရှိတဲ့ ေနာ်ေဝ သံရုံးနဲ့ ဆက်သွယ်ြပီး ေလှျာက်လွှာတင်ဖုိ့ ၊ ေနာက်ြပီးေတာ ထုိင်းမှာ ေစာင့်ဆုိင်းေနရတဲ့ ကာလမှာ ကုန်ကျတဲ့ စရိတ်ေတွကုိလည်း သူက အစုိးရဆီမှာ ြပန်တင်ြပီး ေတာင်းေပးမှာ ြဖစ်တယ်လုိ့ ရှင်းြပပါတယ်။ ေနာက်ေတာ့ သူ ြမန်မာနုိင်ငံထဲက မိသားစု ထုိင်းဘက် ထွက်လာလုိ့ရေအာင် စီစဉ်ရတယ်။ သူကုိတုိင် ထုိင်းကုိဆင်းသွားြပီး မိသားစုကုိ ေနာ်ေဝသံရုံးကုိ ပုိ့ြပီး ေလှျာက်လွှာတင်တယ်။ ေနာ်ေဝ သံရုံးက အရာရှိေတွကလည်း လုိလုိလားလားပဲ အခက်အခဲမရှိ ကူညီြကပါတယ်တဲ့။ ဘန်ေကာက်မှာ မိသားစုအတွက် ရှိသမှျ ေငွေလးနဲ့ အခန်းငှားေပး၊ ေနစရာ စီစဉ်ြပီး ေနာ်ေဝကုိ ြပန်လာခဲ့ေတာ့တယ်။ သူြပန်လာြပီး ၂ လ ေလာက် အြကာမှာ သူ့မိသားစု တြပံုတမြကီး ထိုင်းနိုင်ငံ ေနာ်ေဝသံရုံး က ယူဒီအုိင်ရုံးနဲ့ စီစဉ်ြပီး ေလယာဉ်လက်မှတ်ပါ အားလုံး စီစဉ်ြပီး ေခါ်ေပးလုိက်ေတာ့ အခု ေနာ်ေဝမှာ သူတုိ့ မိသားစုအတူ ေနခွင့် ရေနြကပါြပီ။
( ေနာ်လီမိုင် )
